Leefgebieden van soorten

We hebben vooralsnog onvoldoende inzicht in de leefgebieden van VHR-soorten om omvang, kwaliteit, ligging en samenhang te beoordelen, dit terwijl Nederland verplicht is deze te beschermen en te verbeteren. De informatie over leefgebieden is versnipperd, niet uniform en daardoor beperkt bruikbaar voor beleid en uitvoering. De programmalijn ‘Leefgebieden van Soorten’ is nodig om te komen tot één gedeelde systematiek en samenhangende informatiebasis, die structureel wordt bijgehouden en aansluit op de praktijk. Zo wordt informatie beter toepasbaar, worden besluiten beter onderbouwd met actuele en uniforme informatie en kan verder worden gewerkt aan herstel van de natuur.

Binnen het project ontwikkelen en testen we een uniforme methodiek om leefgebieden en hun kwaliteit op een consistente manier te beschrijven. Daarbij werken we samen met verschillende organisaties die betrokken zijn bij natuurbeheer, data en monitoring. Naast de ontwikkeling van de methodiek zorgen we ook voor afspraken over financiering, beheer, onderhoud en actualisatie van gegevens. Zo ontstaat een structurele aanpak om leefgebieden over langere tijd te volgen en over de bijbehorende kwaliteit, omvang en ligging te rapporteren.

Eind 2025 is een eerste pilotstudie uitgevoerd om een deel van de methodiek te testen, in samenspraak met de soortenorganisaties en inhoudelijke experts. Vanaf 2026 werken we verder aan de ontwikkeling van een structurele, landelijk samenhangende aanpak, waarbij we de stap maken van een tijdelijk project naar een blijvend functionerende cyclus om leefgebieden te beschrijven.

Centraal staat het doorontwikkelen van de uniforme methodiek waarbij de betrokken partijen de beschrijving van leefgebieden specifiek worden toegespitst op hun eigen werkdomein. Tegelijk zorgen we dat leefgebiedinformatie – inclusief beschrijving, data, kaarten en toelichting – eenduidig, actueel en toegankelijk beschikbaar zal zijn voor degenen die er mee moeten kunnen werken.

Door deze informatie in toepasbare vormen aan te bieden, vergroten we het daadwerkelijk gebruik in beleid, beheer en vergunningverlening. We richten daarbij een vaste updatecyclus en een duurzaam beheermodel in, met duidelijke rollen, verantwoordelijkheden en feedbackmechanismen. In nauwe samenwerking met onder andere beleidsmakers, (natuur)beheerders, vergunningverleners en soortenorganisaties ontwikkelen, testen en verbeteren we de aanpak continu, zodat deze effectief aansluit op de praktijk en bijdraagt aan beter onderbouwde besluiten en het herstel en behoud van natuur.

Het project resulteert in geactualiseerde leefgebiedinformatie voor alle VHR-soorten en een handreiking met richtlijnen voor het gebruik van die leefgebiedinformatie afgestemd op de doelen waarvoor (o.a.) de beleidsmakers, (natuur)beheerders, vergunningverleners, natuurdata-analisten en ecologen de gegevens willen gebruiken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan vastgelegde regels en afspraken over archivering, data-ontsluiting, dataverzameling en het actualisatieproces.

Voor het inzichtelijk maken van leefgebieden is veel informatie nodig; van kennis van soortenexperts tot aan relevante landelijk dekkende geodata. Het in kaart brengen van leefgebieden vraagt om veel (geactualiseerde) brondata om uiteindelijk te combineren tot ecologisch relevant kaartmateriaal. De processen rondom het verzamelen en gebruiken van deze data en informatie wordt inzichtelijk en transparant gemaakt, zodat het bepalen van omvang, kwaliteit en ligging herleidbaar is en uniform kan worden uitgevoerd.

Wilt u meer weten over het project Leefgebieden van soorten? Neem dan contact op met projectleider Roos Draaijer: roos.draaijer@bij12.nl.