Over gebiedsgerichte aanpak

Bijgewerkt op: 01 september 2026

Hoe klein Nederland ook is, ieder gebied heeft zijn eigen accenten en prioriteiten. Om de natuur te herstellen en de landbouw perspectief te geven is een gebiedsgerichte aanpak nodig. Natura-2000 gebieden zijn immers op elke plek verschillend en vragen een andere aanpak. Om de natuur te herstellen ligt de prioriteit op het verlagen van de stikstofemissies. In veel gebieden heeft de natuur daarnaast meer water nodig of een meer natuurinclusieve inrichting en beheer in de zones rondom de Natura-2000 gebieden. Het behoud van de leefbaarheid in de gebieden is leidend. Hoe we dit doen bepalen we samen met het gebied. In de gebiedsgerichte aanpak ligt de sleutel voor het toekomstperspectief voor de agrarische sector, waarin de overheid samen met het gebied werkt aan een toekomstbestendig en leefbaar platteland.

Richtinggevende doelen

Op 26 juni is de nieuwe kamerbrief “Weer ruimte voor boer, natuur en bouw: maatregelpakket voor land bouw, natuur en stikstof” gepresenteerd door het kabinet. In de Kamerbrief stelt het kabinet wordt een samenhangend pakket gepresenteerd dat werkt aan vergunningverlening en natuurherstel. Het pakket bestaat uit generieke maatregelen, een gebiedsgerichte inzet, maatwerk per gebied en natuurherstel. Samen met gemeenten, waterschappen en andere partners wordt gewerkt aan opgaven zoals stikstofreductie, klimaatadaptatie en natuurherstel, waaronder het tegengaan van verdroging van natuurgebieden.

In gebieden zoals de Veluwe en de Peel wordt ingezet op een gebiedsgerichte aanpak met instrumenten als overgangsgebieden en zonering. Deze aanpak richt zich op het verbeteren van de omgevingscondities en het versterken van de natuur door maatregelen op het gebied van waterbeheer, inrichting en duurzaam landgebruik. Ook om andere kwetsbare en overbelaste Natura 2000-gebieden werkt het kabinet met zonering waarbij aandacht is voor verdere extensivering van de landbouw, reductie van de stikstofdepositie en aanpak van andere drukfactoren.

Samenwerken als één overheid

Waterschappen en gemeenten, agrariërs, ondernemers en natuurorganisaties denken allemaal mee. Er wordt ook samenhang gezocht met maatregelen voor klimaat, energie en leefbaarheid. Provincies zetten zich ervoor in dat de bronmaatregelen van de Rijksoverheid om de uitstoot van stikstof terug te dringen, gericht en efficiënt in de gebieden worden ingezet. De Gebiedsgerichte Aanpak is een lerende aanpak. Het IPO ondersteunt dit proces door de uitwisseling van kennis te organiseren en praktijkervaringen van de ene provincie te delen met de andere.

Gebiedsproces

In een gebiedsproces gaan overheden, ondernemers, maatschappelijke organisaties en burgers met elkaar op zoek naar een aanpak om de opgaven voor natuur, stikstof, water en klimaat in samenhang op te pakken. Per gebied wordt bekeken wat de mogelijkheden zijn. Provincies bepalen zelf het aantal gebiedsprocessen. Dit kan bijvoorbeeld per Natura 2000-gebied zijn, of een clustering van Natura 2000-gebieden, of een met elkaar samenhangend gebied in een provincie. Dit is maatwerk, per provincie.

Gebiedsplan

De gebiedsgerichte aanpak is verankerd in de wet Stikstofreductie en Natuurverbetering (Wsn). Iedere provincie werkt dit uit in een eigen gebiedsplan. Het gebiedsplan beschrijft:

  • Wat er in een gebied moet gebeuren – de opgave
  • Uitkomsten van onderzoek hoe het gebied ervoor staat qua natuur – natuurdoel analyse
  • Wat partijen met elkaar afspreken – het gebiedsproces
  • De voorspelling of we zo onze doelen halen
  • Sommige Natura 2000-gebieden liggen in meerdere provincies en stikstof stopt niet bij provincie- en landsgrenzen, een gezamenlijke aanpak is dus belangrijk. Klik op het plaatje van onderstaande ‘roadmap’ om te zien hoe de gebiedsplannen tot stand komen.