Wolf en mens

Bijgewerkt op: 12 juli 2024

Wolven en mensen kunnen goed naast elkaar leven. Gezonde wolven die niet worden geprovoceerd of gevoerd, vormen op voorhand geen bedreiging voor de mens. Omdat wolven schuwe dieren zijn, mijden ze mensen over het algemeen. Dit betekent niet dat wolven onmiddellijk vluchten zodra ze een mens zien. Het is belangrijk om bij het samenleven met wilde dieren de basisregels in acht te nemen: houd afstand, niet achter dieren rennen, jonge dieren nooit aanraken of oppakken en dieren nooit voeren. Deze regels zijn ook van toepassing op andere wilde dieren.

Wat moet ik doen als ik een wolf tegenkom?

  • Het belangrijkste is om kalm te blijven en flink afstand te houden van het dier als een wolf op uw pad komt. Dat geldt overigens ook voor andere dieren, zoals wilde zwijnen of edelherten. Een meter of 50 à 100 is een goede richtlijn.
  • Heeft u een hond bij zich: houdt de hond aan de lijn en dichtbij u. In hondenlosloopgebieden: roep de hond gelijk bij u en lijn de hond (kort) aan. Loop een wolf niet achterna.
  • Voer in het wild levende dieren niet, dus ook geen wolven voeren of lokken.
  • Komt een wolf toch te dichtbij, ren dan niet weg. Maak jezelf groot, maak gebaren of maak herrie om ze af te schrikken. Loop desnoods langzaam achteruit om meer afstand te nemen.
  • Loop een wolf niet achterna.

Een wolf handelt vooral uit zelfbescherming. Bijvoorbeeld als het die zich bedreigd voelt of als hij of zij zijn of haar territorium of jongen moet verdedigen. Zwervende wolven, op zoek naar een territorium, kunnen ook door bebouwd gebied trekken. Wolven die in een gebied leven waar ze niet worden bejaagd, reageren voorzichtig op het zien van mensen. Een wolf trekt zich meestal terug bij het zien van een mens.

Wandelen, trimmen, mountainbiken, paardrijden, jagen, vissen, kamperen enzovoort in het buitengebied zijn gewoon mogelijk.

Kan ik met kinderen de natuur in?

Ja, dat kan. Het is te begrijpen dat het best spannend is om een gebied in te gaan waar ook wolven leven. Meestal heeft een wolf een mens of groep mensen eerder gezien dan andersom. Een wolf toont van nature onverschillig gedrag, dat wil zeggen dat hij weinig interesse in mensen toont. Over het algemeen dreigt er alleen gevaar wanneer een wolf in het nauw gedreven wordt of wordt aangevallen. Zolang je de wolf niet in het nauw drijft, zal hij afstand houden en er vandoor gaan. De wolf ziet de mens niet als prooi.

Kan ik met mijn hond de natuur in?

U kunt nog steeds met uw hond de natuur in. Een mens alleen wordt zelden benaderd door een wolf. In het bijzijn van een hond kan dit vaker voorkomen. Dit komt omdat de wolf in een hond een sociale partner kan zien, een paringspartner of een concurrent. Het komt zeer incidenteel voor dat een wolf een loslopende hond aanvalt. Door uw hond aan te lijnen in de natuur, kunt u de kans op contact tussen uw hond en de wolf zo klein mogelijk houden. In een gebied waar wolven voorkomenDeze link opent in een nieuw tabblad is het advies om uw hond aan de korte lijn te houden en bij u te houden.

Ook voor de bescherming van de natuur is het belangrijk dat u uw hond aan de lijn houdt. Dit is nodig voor de vele wilde dieren die in de natuur leven. Iedere hond heeft namelijk een natuurlijk jachtinstinct en heeft de neiging om achter wilde dieren aan te gaan. Veel honden merken eerder dan u dat er een wolf in de buurt is. Er zijn ook honden die aangeven dat er ‘gevaar’ is, en zich gedeisd houden.

Mocht u een wolf tegenkomen terwijl u met uw hond buiten bent, zorg er dan voor dat uw hond is aangelijnd en neem langzaam afstand. Spreek luid of maak gebaren als de wolf toch toenadering zoekt. Meer over wolf-hond interacties is te lezen in: Factfindingstudy / Feitenonderzoek – De wolf terug in Nederland (hoofdstuk 6.2 en 6.4).

Hondenlosloopgebied

Er zijn ook speciale hondenlosloopgebieden waar de hond los mag. Het is wél de bedoeling dat de hond in de buurt van het baasje blijft (binnen het blikveld) en de hond moet onder appèl staan. Wanneer u zich daar aan houdt, is er weinig kans op een confrontatie met een wolf. Maar wees alert en houd je hond altijd in de gaten. Geef een ontmoeting met een wolf altijd door aan de boswachter van het gebied. Omdat er in de gemeente Utrechtse HeuvelrugDeze link opent in een nieuw tabblad een wolf in het hondenlosloopgebied loopt, moeten de honden ook hier (tijdelijk) aan de lijn.

Kan ik met mijn paard de natuur in?

Ja, dat kan. Een wolf zal een paard, een veel groter dier dan hij, het liefste mijden. In het geval dat ruiters of menners een wolf tegenkomen is het advies:

  • Draaf of galoppeer niet weg, maar blijf rustig.
  • Plaats uw paard of paarden naast elkaar met het hoofd naar de wolven toe zodat de paarden de wolven kunnen zien.
  • Om de paarden niet te alarmeren, klap niet in uw handen of zwaai niet met uw armen.
  • Als de wolven niet meteen weggaan, stapt u langzaam naar of langs de wolven.
  • Volg de wolven niet, ook niet om foto’s te maken. Wolven zullen, net als alle wilde dieren, zichzelf verdedigen wanneer ze het gevoel hebben dat ze in het nauw worden gedreven.
  • Als een hond meedoet aan de rit: houd er rekening mee dat wolven honden kunnen zien als concurrenten in hun territorium. Houdt honden daarom aangelijnd, dichtbij u en de paarden.

Bron: nabu.deDeze link opent in een nieuw tabblad

Schuwheid van wolven

Sommige wolven kunnen zich ook overdag laten zien. Als een wolf zich overdag in bebouwd gebied laat zien, wil dat niet zeggen dat een wolf ook actief mensen opzoekt. Een wolf kenmerkt zich als ‘niet schuw’, als de wolf een mens binnen 30 meter benadert. Een mens in een auto of landbouwvoertuig valt daar niet onder. Om te voorkomen dat een wolf mensen van dichtbij benadert, moet voorkomen worden dat een wolf mensen associeert met voedsel.

Wolvenwelpen

Wolvenwelpen leren naarmate ze ouder worden schuw te zijn. Dit gedrag wordt aangeleerd door de ouderdieren. In de eerste maanden zijn wolvenwelpen daarom erg verstoringsgevoelig. De aanwezigheid van mensen kan ertoe leiden dat de ouderdieren de welpen niet durven te benaderen en jonge wolven wennen aan de aanwezigheid van mensen. Daarom is het belangrijk om de toegangsregels van natuurgebieden op te volgen om de verstoring van deze dieren te beperken. Deze regels zijn ook van toepassing op andere dieren zoals vossen en wilde zwijnen, die bijna overal in onze bossen leven.

Risico voor mensen

Het risico om als mens gebeten te worden door een wolf is verwaarloosbaar klein. Het grootste risico vormen wolven die nauwelijks tot geen natuurlijke schuwheid voor mensen (meer) bezitten en positief geconditioneerd zijn op mensen om daar voedsel te verkrijgen. Veelal zijn dergelijke wolven in hun jeugd gevoerd door mensen en associeert het dier mensen met voedsel. Andere oorzaken kunnen betrekking hebben op wolven met hondsdolheid. Voorgenoemde situaties komen niet in Nederland voor. Ook kunnen het oude of zieke wolven zijn, die niet meer in staat zijn zelf prooien te jagen.

Associatie met voedsel

Zolang wolven mensen als een potentiële bedreiging zien, zullen wolven op afstand blijven van mensen. Wolven kunnen echter hun angst voor mensen verliezen als gevolg van menselijk handelen. Bijvoorbeeld wanneer ze regelmatig voedselresten van de mens eten of op een andere manier aan mensen wennen. Ze kunnen dan vertrouwd raken met mensen of ze gaan mensen associëren met voedsel. Met als gevolg een verhoogde kans op conflicten tussen wolf en mens. Wolven mogen daarom – net als andere wilde dieren – nooit gevoerd worden. Heeft u toch nog zorgen of andere vragen over de veiligheid in uw gebied? Dan kunt u het beste contact opnemen met uw provincie.

Aanrijding met een wolf

Wat moet je doen na een aanrijding met een wolf?

  • Rijd niet door.
  • Bel niet met de dierenambulance, maar met de politie via 0900 8844Deze link opent in een nieuw tabblad.
  • Probeer zo goed mogelijk de locatie door te geven.
  • Bel ook de politie als het dier niet blijft liggen maar doorloopt.
  • Blijf ter plaatse en wacht de komst van de politie of betrokken deskundige af. Ga nooit achter het dier aan, laat dit over aan de betrokken deskundige.
  • Neem aangereden dieren nooit mee en geef het ook niet aan onbevoegde derden. Omdat het om beschermde dieren gaat, staat de Wet natuurbescherming dit niet toe.

Protocol en afhandeling

Dode wolvenDeze link opent in een nieuw tabblad worden in opdracht van provincies onderzocht op onder andere de doodsoorzaak en verschillende ecologische aspecten. Hoe dit verder wordt afgehandeld en een inzicht in de aangereden of dood aangetroffen wolven in Nederland is hier te lezen.

Waarneming melden

De aanwezigheid van wolven in Nederland wordt in kaart gebracht dankzij waarnemingen die binnenkomen bij het Wolvenmeldpunt. Jaarlijks komen er een toenemend aantal meldingen binnen, afgelopen jaar zo’n 5.000 meldingen. Vanaf 1 november 2023 is het invulformulier om een waarneming door te geven bereikbaar via BIJ12.nl/wolvenmeldpuntDeze link opent in een nieuw tabblad. Vervolgens wordt door het team van deskundigen van de Zoogdiervereniging gevalideerd of het inderdaad om een wolf gaat. Vanuit het Wolvenmeldpunt worden iedere maand gevalideerde wolvenwaarnemingen hier toegevoegd. Een aantal keer per jaar wordt er een voortgangsrapportage gepubliceerd met een verslag van alle waarnemingen en schadegevallen.

Veelgestelde vragen

Waarom mogen wolven niet gevoerd worden?

Zolang wolven mensen als een potentiële bedreiging zien, zullen wolven op afstand blijven van mensen. Wolven kunnen echter hun angst voor mensen verliezen als gevolg van menselijk handelen. Bijvoorbeeld wanneer ze regelmatig voedselresten van de mens eten of op een andere manier aan mensen wennen. Ze kunnen dan vertrouwd raken met mensen of ze gaan mensen associëren met voedsel. Met als gevolg een verhoogde kans op conflicten tussen wolf en mens. Wolven mogen daarom – net als andere wilde dieren – nooit gevoerd worden.

Waar moet ik op letten als ik een bos betreed waar wolven leven?

Een wolf is een roofdier maar vormt op voorhand geen bedreiging voor mensen. Menselijke activiteiten in het buitengebied als wandelen, trimmen, mountainbiken, paardrijden, jagen, vissen, kamperen enzovoort zijn gewoon mogelijk.

Het is belangrijk om bij het samenleven met wilde dieren de basisregels in acht te nemen: houd afstand, niet achter dieren rennen, jonge dieren nooit aanraken of oppakken en dieren nooit voeren. Deze regels zijn ook van toepassing op andere dieren zoals vossen en wilde zwijnen.

BNR Nieuwsradio heeft een vijfdelige podcastserie ‘De kwestie wolfDeze link opent in een nieuw tabblad’ gemaakt over de wolf in Nederland. Elke aflevering wordt de aanwezigheid van de wolf vanuit een ander perspectief belicht. Na het beluisteren van deze podcastserie kan jij zelf een positie innemen in het maatschappelijk debat over de wolf. De podcast is gemaakt in samenwerking met het Interprovinciaal Overleg (IPO)Deze link opent in een nieuw tabblad, de vereniging van de twaalf samenwerkende provincies, en BIJ12.

Luister naar de podcastDeze link opent in een nieuw tabblad
De cover van de podcastserie 'De Kwestie Wolf'. Mede mogelijk gemaakt door het Interprovinciaal Overleg: van, voor en door provincies.

Downloads

Factfindingstudy / Feitenonderzoek – De wolf terug in Nederland

Download bestand Factfindingstudy / Feitenonderzoek – De wolf terug in Nederland

Leefgebied van de wolf op de Veluwe door provincie Gelderland

Download bestand Leefgebied van de wolf op de Veluwe door provincie Gelderland